Phát triển kinh tế biển 3 chiều: Tiếp cận không gian để hài hòa lợi ích kinh tế và bảo vệ nguồn lợi thủy sản

Từ tư duy phân mảnh đến quản trị không gian biển
Thời gian qua, việc phát triển các ngành kinh tế biển tại nhiều địa phương vẫn mang tính rời rạc, chưa có sự kết nối chặt chẽ. Việc chú trọng lợi ích riêng của từng ngành như cảng biển, du lịch, dầu khí hay khai thác thủy sản vô tình tạo ra sự xung đột về lợi ích và gia tăng áp lực lên môi trường biển.
Theo PGS.TS Nguyễn Chu Hồi - Phó Chủ tịch Thường trực phụ trách Hội Thủy sản Việt Nam, biển là vùng không gian liên thông, chứa đựng giá trị đa ngành. Nếu tiếp cận theo phương thức quản lý truyền thống, các mục tiêu về phát triển xanh và bền vững sẽ rất khó đạt được.
Sự ra đời của Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy chiến lược: đưa Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh thông qua mô hình quản trị biển hiện đại, dựa trên nền tảng khoa học - công nghệ tiên tiến và tiếp cận theo quy hoạch không gian.

Phát triển kinh tế biển ba chiều và bài toán của ngành thủy sản
Khác với không gian mặt đất, không gian biển mang tính ba chiều (mặt nước, tầng nước và đáy biển/lòng đất dưới đáy biển). Tại cùng một tọa độ biển, nhiều hoạt động kinh tế có thể diễn ra đồng thời: phía trên là đánh bắt thủy sản hoặc giao thông vận tải, phía dưới là các công trình dầu khí hay hạ tầng ngầm.
Nếu không có sự điều phối không gian hợp lý, việc phát triển ngành này có thể triệt tiêu tiềm năng của ngành khác:

Đối với ngành thủy sản, tiếp cận không gian ba chiều mang lại cơ sở thực tiễn để bảo vệ các vùng sinh thái quan trọng (như rạn san hô, thảm cỏ biển, vùng đẻ trứng của hải sản), đồng thời kết hợp phát triển du lịch sinh thái biển và nuôi biển công nghệ cao.

Lộ trình chuyển đổi cho các địa phương ven biển
Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững, các địa phương có biển cần thay đổi phương thức xây dựng quy hoạch:

Chuyển đổi tư duy sang quản trị không gian biển ba chiều không chỉ giúp bảo vệ hệ sinh thái biển mà còn là nền tảng vững chắc để ngành thủy sản Việt Nam phát triển hiện đại, gia tăng giá trị và đóng góp tích cực vào mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.