Phát triển kinh tế biển 3 chiều: Tiếp cận không gian để hài hòa lợi ích kinh tế và bảo vệ nguồn lợi thủy sản
- Thứ tư - 05/08/2026 23:36
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Phát triển kinh tế biển theo hướng tích hợp, hiện đại và bền vững đang là yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam. Trong đó, việc chuyển đổi tư duy từ khai thác đơn ngành, phân mảnh sang quản trị biển tổng hợp theo không gian ba chiều mở ra cơ hội lớn cho ngành thủy sản phát triển hài hòa cùng các ngành kinh tế biển khác.
Từ tư duy phân mảnh đến quản trị không gian biển
Thời gian qua, việc phát triển các ngành kinh tế biển tại nhiều địa phương vẫn mang tính rời rạc, chưa có sự kết nối chặt chẽ. Việc chú trọng lợi ích riêng của từng ngành như cảng biển, du lịch, dầu khí hay khai thác thủy sản vô tình tạo ra sự xung đột về lợi ích và gia tăng áp lực lên môi trường biển.
Theo PGS.TS Nguyễn Chu Hồi - Phó Chủ tịch Thường trực phụ trách Hội Thủy sản Việt Nam, biển là vùng không gian liên thông, chứa đựng giá trị đa ngành. Nếu tiếp cận theo phương thức quản lý truyền thống, các mục tiêu về phát triển xanh và bền vững sẽ rất khó đạt được.
Sự ra đời của Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy chiến lược: đưa Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh thông qua mô hình quản trị biển hiện đại, dựa trên nền tảng khoa học - công nghệ tiên tiến và tiếp cận theo quy hoạch không gian.
Phát triển kinh tế biển ba chiều và bài toán của ngành thủy sản
Khác với không gian mặt đất, không gian biển mang tính ba chiều (mặt nước, tầng nước và đáy biển/lòng đất dưới đáy biển). Tại cùng một tọa độ biển, nhiều hoạt động kinh tế có thể diễn ra đồng thời: phía trên là đánh bắt thủy sản hoặc giao thông vận tải, phía dưới là các công trình dầu khí hay hạ tầng ngầm.
Nếu không có sự điều phối không gian hợp lý, việc phát triển ngành này có thể triệt tiêu tiềm năng của ngành khác:
Thời gian qua, việc phát triển các ngành kinh tế biển tại nhiều địa phương vẫn mang tính rời rạc, chưa có sự kết nối chặt chẽ. Việc chú trọng lợi ích riêng của từng ngành như cảng biển, du lịch, dầu khí hay khai thác thủy sản vô tình tạo ra sự xung đột về lợi ích và gia tăng áp lực lên môi trường biển.
Theo PGS.TS Nguyễn Chu Hồi - Phó Chủ tịch Thường trực phụ trách Hội Thủy sản Việt Nam, biển là vùng không gian liên thông, chứa đựng giá trị đa ngành. Nếu tiếp cận theo phương thức quản lý truyền thống, các mục tiêu về phát triển xanh và bền vững sẽ rất khó đạt được.
Sự ra đời của Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy chiến lược: đưa Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh thông qua mô hình quản trị biển hiện đại, dựa trên nền tảng khoa học - công nghệ tiên tiến và tiếp cận theo quy hoạch không gian.
Phát triển kinh tế biển ba chiều và bài toán của ngành thủy sản
Khác với không gian mặt đất, không gian biển mang tính ba chiều (mặt nước, tầng nước và đáy biển/lòng đất dưới đáy biển). Tại cùng một tọa độ biển, nhiều hoạt động kinh tế có thể diễn ra đồng thời: phía trên là đánh bắt thủy sản hoặc giao thông vận tải, phía dưới là các công trình dầu khí hay hạ tầng ngầm.
Nếu không có sự điều phối không gian hợp lý, việc phát triển ngành này có thể triệt tiêu tiềm năng của ngành khác:
- Xung đột không gian: Khai thác khoáng sản hay dầu khí nếu không được kiểm soát tốt có thể gây ô nhiễm nguồn nước, làm suy giảm nguồn lợi hải sản hoặc thay đổi luồng di chuyển của các loài cá.
- Hài hòa lợi ích: Việc phân vùng sử dụng biển giúp xác định thứ tự ưu tiên hợp lý. Khai thác thủy sản có trách nhiệm sẽ duy trì được nguồn lợi tự nhiên mà không làm ảnh hưởng đến các tài nguyên cố định dưới đáy biển.
Đối với ngành thủy sản, tiếp cận không gian ba chiều mang lại cơ sở thực tiễn để bảo vệ các vùng sinh thái quan trọng (như rạn san hô, thảm cỏ biển, vùng đẻ trứng của hải sản), đồng thời kết hợp phát triển du lịch sinh thái biển và nuôi biển công nghệ cao.
Lộ trình chuyển đổi cho các địa phương ven biển
Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững, các địa phương có biển cần thay đổi phương thức xây dựng quy hoạch:
Lộ trình chuyển đổi cho các địa phương ven biển
Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững, các địa phương có biển cần thay đổi phương thức xây dựng quy hoạch:
- Loại bỏ tư duy "dàn hàng ngang": Thay vì tích hợp cơ học các ngành kinh tế vào bản quy hoạch, địa phương cần đánh giá sức chịu tải của môi trường biển và sự tương tác giữa các ngành.
- Ưu tiên quản trị liên ngành: Xây dựng cơ chế phối hợp giữa ngành thủy sản với hàng hải, năng lượng và du lịch nhằm giảm thiểu tối đa các xung đột về tài nguyên và không gian.
- Ứng dụng công nghệ: Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong giám sát tài nguyên, bảo tồn nguồn lợi và nâng cao hiệu quả khai thác, nuôi trồng hải sản.
Chuyển đổi tư duy sang quản trị không gian biển ba chiều không chỉ giúp bảo vệ hệ sinh thái biển mà còn là nền tảng vững chắc để ngành thủy sản Việt Nam phát triển hiện đại, gia tăng giá trị và đóng góp tích cực vào mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.