Doanh nghiệp thuỷ sản Cà Mau đẩy mạnh công nghệ, nâng giá trị con tôm

Đầu tư công nghệ để giảm chi phí nuôi tôm

Cà Mau hiện có hơn 435.000ha nuôi tôm, chiếm khoảng 40% diện tích nuôi tôm cả nước. Trên vùng nuôi rộng lớn này, doanh nghiệp, HTX, hộ dân đang chuyển mạnh sang các mô hình ứng dụng công nghệ cao, kiểm soát môi trường, tiết kiệm nước, giảm phát thải.

Toàn tỉnh hiện có 6 doanh nghiệp được chứng nhận nông nghiệp công nghệ cao, 27 tổ chức cùng hơn 6.000 hộ nuôi tôm siêu thâm canh theo quy trình 2-3 giai đoạn. Nhiều cơ sở đã đầu tư hệ thống quan trắc môi trường tự động, camera giám sát, thiết bị IoT để theo dõi chất lượng nước, cảnh báo dịch bệnh.

Tại Công ty TNHH Một thành viên Long Mạnh ở xã Vĩnh Hậu, ông Long Văn Nghĩa - Giám đốc Công ty - cho biết, doanh nghiệp áp dụng mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh 2 giai đoạn trên hồ nổi, kết hợp tách chất thải rắn, tái sử dụng nước.

Ở giai đoạn ương, tỷ lệ sống đạt trên 75%, không thay nước, không siphon. Mỗi ngày, người nuôi bổ sung mật đường, vi sinh để tạo floc. Các hạt floc vừa góp phần xử lý môi trường vừa trở thành nguồn thức ăn bổ sung, giúp giảm hơn 1/3 lượng thức ăn so với các quy trình khác.

“Sau 60 ngày nuôi, tôm đạt 70-80 con/kg; sau 100 ngày, bình quân 30 con/kg. Chi phí đầu tư khoáng bổ sung giảm khoảng 70% so với mô hình thay nước. Quan trọng hơn, việc hạn chế thay nước giúp tăng an toàn sinh học, giảm nguy cơ lây nhiễm bệnh” - ông Nghĩa chia sẻ.

Không chỉ đầu tư ở ao nuôi, doanh nghiệp còn liên kết với HTX để hình thành vùng nguyên liệu đạt chuẩn quốc tế. HTX Chế biến Thương mại Dịch vụ nuôi trồng thủy sản Cái Bát, xã Tân Hưng, đang sản xuất trên 330ha, trong đó vùng nuôi đạt chứng nhận ASC.

Ông Nguyễn Hoàng Ân - Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Cái Bát - cho biết, HTX đang chuyển hướng sản xuất hữu cơ, an toàn thực phẩm, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc.

“Chúng tôi luôn xác định vùng nuôi là yếu tố quyết định chất lượng sản phẩm. Xây dựng thương hiệu cua, tôm sạch, có truy xuất nguồn gốc, đạt chuẩn quốc tế là con đường tất yếu nếu muốn chinh phục thị trường trong và ngoài nước” - ông Ân nói.

Toàn tỉnh hiện có hơn 36.400ha nuôi tôm đạt các chứng nhận quốc tế, gần 8.000 hộ tham gia. Đây cũng là nguồn nguyên liệu quan trọng để các doanh nghiệp chế biến nâng tỷ lệ sản phẩm giá trị gia tăng.

Nâng cấp chuỗi chế biến

Một trong những hướng đầu tư đáng chú ý là doanh nghiệp đưa công nghệ vào toàn bộ chuỗi sản xuất, từ vùng nguyên liệu đến nhà máy chế biến.

Công ty Cổ phần Tập đoàn Thủy sản Minh Phú đang phối hợp với HTX triển khai mô hình nuôi tôm tuần hoàn RAS-IMTA trên diện tích 500ha. Mô hình cho năng suất bình quân khoảng 35 tấn/ha/vụ, tỷ lệ sống 70-90%, hệ số chuyển đổi thức ăn khoảng 1,2-1,3.

Mô hình sử dụng công nghệ tuần hoàn, ít thay nước, kết hợp kiểm soát môi trường nhằm giảm rủi ro dịch bệnh, tiết kiệm nước và tối ưu lượng thức ăn. Cùng với đó, các giải pháp biogas, điện mặt trời, xử lý nước bằng vi sinh được áp dụng tại nhiều vùng nuôi, giúp giảm 15-20% chi phí năng lượng theo thông tin từ các mô hình.
  Ông Lê Văn Quang, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Thủy sản Minh Phú - cho biết, doanh nghiệp sẽ kết nối với chính quyền địa phương để xây dựng vùng nguyên liệu, chuyển giao công nghệ, chuẩn hóa quy trình, mở thị trường; HTX kết nối những yêu cầu này đến từng hộ dân.

“Nhà nước tạo hành lang chính sách, còn nông dân là chủ thể trực tiếp của chuyển đổi. Khi những mắt xích ấy được nối lại, mô hình tốt mới có thể trở thành vùng sản xuất tốt, từ đó hình thành chuỗi giá trị có sức cạnh tranh” - ông Quang nói.

Ở khâu chế biến, doanh nghiệp đã đưa Nhà máy chế biến thủy sản Minh Phú Khánh An tại Khu công nghiệp Khánh An vào hoạt động. Nhà máy có diện tích sử dụng đất 4,95ha, tổng vốn đầu tư 1.500 tỉ đồng, công suất thiết kế 35.000 tấn sản phẩm/năm.

Điểm đáng chú ý của dự án là đầu tư dây chuyền công nghệ hiện đại để sản xuất các mặt hàng giá trị gia tăng như tôm tẩm bột, tôm tempura, tôm sushi và nhiều sản phẩm chế biến khác. Việc đưa dây chuyền hiện đại vào sản xuất giúp doanh nghiệp nâng năng lực chế biến sâu thay vì chủ yếu xuất khẩu sản phẩm sơ chế.

Theo chủ đầu tư, khi vận hành ổn định, nhà máy tạo việc làm cho hơn 5.000 lao động. Công suất lớn cùng dây chuyền chế biến sản phẩm giá trị gia tăng tạo thêm đầu ra cho vùng nguyên liệu, đồng thời giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các thị trường xuất khẩu.

Cùng với thiết bị tại nhà máy, công nghệ số đang được đưa vào quản lý vùng nuôi. Cà Mau xây dựng cơ sở dữ liệu ngành tôm, thí điểm phần mềm truy xuất “dấu chân carbon”, hướng tới đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của EU, Nhật Bản.
Ông Trần Văn Diệu - Giám đốc Công ty TNHH Thái - nhận định, tôm Cà Mau có lợi thế từ sản phẩm giá trị gia tăng, chất lượng cao, qua đó duy trì thị trường tại Mỹ, EU, Nhật Bản, Australia, Hàn Quốc. Tuy nhiên, ngành tôm vẫn chịu sức ép từ dịch bệnh, trong khi chi phí sản xuất cao so với một số nước như: Ấn Độ, Ecuador, Thái Lan.

Trong chiến lược phát triển giai đoạn 2025-2030, Cà Mau đặt mục tiêu có trên 15.000ha nuôi tôm siêu thâm canh ứng dụng công nghệ cao, hơn 380.000ha nuôi quảng canh cải tiến áp dụng tiến bộ kỹ thuật, ít nhất 30.000ha đạt các chứng nhận quốc tế.

Từ ao nuôi đến nhà máy, doanh nghiệp đang giữ vai trò ngày càng rõ trong việc đưa máy móc, công nghệ, quy trình sản xuất hiện đại vào ngành tôm, qua đó hướng tới giảm chi phí, kiểm soát chất lượng, nâng giá trị sản phẩm đáp ứng yêu cầu của thị trường toàn cầu.