Căng thẳng Trung Đông làm gia tăng rủi ro logistics cho xuất khẩu thủy sản

Trong cơ cấu sản phẩm, cá tra chiếm tỷ trọng lớn nhất, đạt gần 176 triệu USD năm 2025, so với khoảng 79 triệu USD năm 2020. Cá ngừ đạt khoảng 94,4 triệu USD, trong khi tôm đạt hơn 54 triệu USD. Ngoài ra, các sản phẩm như cá biển, mực, bạch tuộc và nhuyễn thể cũng đang dần mở rộng thị phần tại khu vực này.

Tuy nhiên, từ cuối tháng 2/2026, căng thẳng quân sự tại Trung Đông đã làm gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn các tuyến vận tải biển quan trọng, đặc biệt là khu vực Eo biển Hormuz và tuyến kết nối với Kênh đào Suez – những điểm trung chuyển chiến lược của thương mại và năng lượng toàn cầu. Các biến động này có thể kéo theo chi phí vận tải và giá năng lượng tăng, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng quốc tế.

Đối với ngành thủy sản, tác động rõ nhất hiện nay chủ yếu đến từ chi phí logistics và rủi ro vận tải, thay vì sự suy giảm nhu cầu thị trường. Một số hãng tàu đã điều chỉnh hành trình để tránh khu vực rủi ro, khiến tàu phải đi vòng qua châu Phi thay vì các tuyến truyền thống. Việc này có thể kéo dài thời gian vận chuyển thêm khoảng 7–10 ngày, thậm chí 10–20 ngày tùy tuyến.

Thời gian vận chuyển dài hơn đặc biệt gây áp lực đối với hàng thủy sản đông lạnh do phụ thuộc vào container lạnh và hệ thống bảo quản nghiêm ngặt. Theo phản ánh từ doanh nghiệp, chi phí vận chuyển container lạnh có thể tăng thêm khoảng 2.000–4.000 USD/container, chủ yếu do phụ phí rủi ro chiến tranh và phụ phí nhiên liệu. Bên cạnh đó, giá dầu diesel tăng cũng khiến cước vận chuyển nội địa có xu hướng tăng theo.
  Hiện nay, nhu cầu tiêu thụ thực phẩm tại Trung Đông vẫn duy trì ổn định và đa số đơn hàng chưa bị hủy, nhưng việc bố trí tàu vận chuyển an toàn gặp khó khăn, khiến một số tuyến xuất khẩu tạm thời bị gián đoạn và buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh phương án logistics.

Mức độ tác động cũng khác nhau giữa các nhóm sản phẩm. Ngành tôm chịu áp lực lớn từ chi phí vận tải tăng và thời gian giao hàng kéo dài, ảnh hưởng đến biên lợi nhuận. Cá tra, do Trung Đông là thị trường quan trọng, có thể bị ảnh hưởng nếu tình trạng gián đoạn vận tải kéo dài. Trong khi đó, cá ngừ chịu tác động rõ từ biến động giá nhiên liệu, vì giá dầu tăng có thể làm tăng chi phí khai thác và giá nguyên liệu. Với các mặt hàng như mực, bạch tuộc hay cá biển, ảnh hưởng hiện chưa đồng đều giữa các doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp nhận định rằng nếu xung đột kéo dài, rủi ro không chỉ giới hạn ở Trung Đông mà có thể lan rộng ra toàn bộ hệ thống logistics toàn cầu, tương tự giai đoạn đại dịch COVID-19 khi giá cước vận tải biển tăng mạnh.

Trong bối cảnh đó, VASEP khuyến nghị doanh nghiệp cần theo dõi sát diễn biến địa chính trị, chủ động trao đổi với đối tác và hãng tàu, đồng thời chuẩn bị các phương án vận tải thay thế nhằm giảm thiểu rủi ro. Hiện tại, tác động đối với xuất khẩu thủy sản Việt Nam vẫn chủ yếu nằm ở khía cạnh logistics, nhưng nếu căng thẳng kéo dài, chi phí vận tải và chuỗi cung ứng toàn cầu có thể tiếp tục biến động mạnh.