Tiềm năng xăng sinh học từ rong mơ Việt Nam

Tham dự hội thảo ông Đinh Xuân Lập – Phó ban Hợp tác Quốc tế, Hội thuỷ sản Việt Nam (VINAFIS) đã có những chia sẻ sâu với các chuyên gia quốc tế và các bên liên quan về “Tiềm năng xăng sinh học từ rong mơ Việt Nam”:
Trong bối cảnh thế giới đang nỗ lực giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" (Net Zero), các nguồn năng lượng tái tạo ngày càng được quan tâm. Bên cạnh điện gió, điện mặt trời hay nhiên liệu sinh học từ cây trồng, rong biển đang nổi lên như một nguồn nguyên liệu đầy triển vọng cho sản xuất nhiên liệu sinh học thế hệ mới. Đặc biệt, rong mơ – một loài rong biển phân bố rộng tại vùng ven biển Việt Nam – được đánh giá là nguồn sinh khối giàu tiềm năng để phát triển ethanol và xăng sinh học trong tương lai.
Nguồn tài nguyên biển còn nhiều dư địa khai thác
Việt Nam sở hữu hơn 3.260 km bờ biển cùng hệ sinh thái rong biển đa dạng. Trong số đó, rong mơ (Sargassum spp.) là một trong những nhóm rong biển có trữ lượng tự nhiên lớn nhất, phân bố nhiều tại các tỉnh ven biển miền Trung như Quảng Nam, Bình Định, Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận.
Theo các nghiên cứu trong nước, sản lượng rong mơ tự nhiên của Việt Nam hiện ước đạt khoảng 20.000 tấn khô mỗi năm. Ngoài giá trị truyền thống trong sản xuất phân bón, thức ăn chăn nuôi, chiết xuất alginate và các hợp chất sinh học có giá trị cao, rong mơ còn chứa hàm lượng carbohydrate đáng kể, có thể được chuyển hóa thành nhiên liệu sinh học.
Trong bối cảnh kinh tế biển xanh đang trở thành xu hướng phát triển tất yếu, việc khai thác giá trị năng lượng từ rong mơ mở ra một hướng đi mới cho ngành rong biển Việt Nam.
Qua các chuyến khảo sát của ông Lập Từ tháng 3 đến tháng 6 năm 2026, hiện tại rong mơ chỉ được người dân thu hoạch một phần để bán làm nguyên liệu nấu nước uống với giá không cao chỉ từ 5000 – 9000 VNĐ/kg khô. Nếu tổ chức bảo vệ và thu hoạch đúng cách đây sẽ là nguyên liệu lớn và tốt cho sản xuất xăng sinh học.
Từ rong mơ đến ethanol sinh học
Khác với các loại nhiên liệu sinh học thế hệ thứ nhất được sản xuất từ ngô, mía hoặc sắn, rong mơ không cần đất canh tác, không sử dụng nước ngọt và không cạnh tranh với sản xuất lương thực.
Trong thành phần rong mơ có chứa nhiều hợp chất carbohydrate như alginate, laminarin và mannitol. Thông qua quá trình thủy phân và lên men sinh học, các hợp chất này có thể được chuyển hóa thành ethanol – nguyên liệu quan trọng để pha chế xăng sinh học E5 và E10.
Các nghiên cứu quốc tế cho thấy mỗi tấn rong biển khô có thể tạo ra từ 250 đến 400 lít ethanol, tùy thuộc vào giống rong và công nghệ xử lý. Với điều kiện công nghệ hiện nay, mức trung bình khoảng 300 lít ethanol trên mỗi tấn rong khô được xem là khả thi.
Nếu áp dụng cho nguồn rong mơ tự nhiên hiện có của Việt Nam, khoảng 20.000 tấn rong mơ khô mỗi năm có thể tạo ra khoảng 6 triệu lít ethanol sinh học.
Hiện tại xăng sinh học từ rong mơ đã được các nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Mỹ nghiên cứu và áp dụng
Bao nhiêu xăng sinh học từ rong mơ Việt Nam?
Theo tỷ lệ phối trộn nhiên liệu đang được áp dụng tại nhiều quốc gia:
•    Xăng E5 chứa 5% ethanol.
•    Xăng E10 chứa 10% ethanol.
Với 6 triệu lít ethanol sản xuất từ rong mơ, Việt Nam có thể pha chế khoảng 120 triệu lít xăng E5 hoặc 60 triệu lít xăng E10 mỗi năm.
Mặc dù con số này chưa thể thay thế đáng kể nhu cầu xăng dầu quốc gia, nhưng đây mới chỉ là tiềm năng từ nguồn rong mơ tự nhiên hiện có. Nếu bảo vệ và phát triển rong mơ một cách có khoa học và đảm bảo sinh kế cộng đồng thì diện tích và sản lượng có thể tăng gấp đôi, gấp ba hiện tại, kết hợp với công nghệ chế biến hiện đại, sản lượng nhiên liệu sinh học có thể tăng lên gấp nhiều lần.
Quan trọng hơn, rong mơ có thể trở thành nguồn nguyên liệu bổ sung cho chiến lược đa dạng hóa năng lượng và phát triển kinh tế tuần hoàn biển của Việt Nam.
Lợi ích kép cho môi trường và kinh tế
Không chỉ tạo ra nhiên liệu tái tạo, rong mơ còn mang lại nhiều giá trị môi trường.
Trong quá trình sinh trưởng, rong biển hấp thụ lượng lớn khí CO₂ hòa tan trong nước biển, góp phần giảm phát thải khí nhà kính và cải thiện chất lượng môi trường ven biển. Các thảm rong còn tạo nơi cư trú và sinh sản cho nhiều loài thủy sinh, góp phần duy trì đa dạng sinh học.
Mô hình sản xuất nhiên liệu sinh học từ rong biển cũng phù hợp với định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn. Sau khi chiết xuất các hợp chất có giá trị cao như alginate, fucoidan hoặc các chất chống oxy hóa, phần sinh khối còn lại vẫn có thể tiếp tục được sử dụng để sản xuất ethanol hoặc các dạng năng lượng sinh học khác. Bên cạnh đó bảo vệ và phát triển rong mơ còn có giá trị trong phát triển du lịch sinh thái cộng đồng như mô hình tại làng Nhơn Hải – Quy Nhơn – Gia Lai. 
Điều này giúp nâng cao giá trị gia tăng của ngành rong biển và tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên biển
Cần chiến lược đầu tư dài hạn
Dù có nhiều tiềm năng, nhiên liệu sinh học từ rong mơ hiện vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu và hoàn thiện công nghệ. Chi phí thu hoạch, vận chuyển, bảo quản và chuyển hóa rong biển thành ethanol vẫn cao hơn so với nhiều nguồn nguyên liệu truyền thống.
Bên cạnh đó, Việt Nam hiện chưa hình thành các vùng nuôi rong biển quy mô lớn phục vụ riêng cho mục đích năng lượng. Việc phát triển ngành công nghiệp này đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cộng đồng ngư dân.
Các chuyên gia cho rằng hướng đi phù hợp trong giai đoạn tới là phát triển mô hình "nhà máy sinh học rong biển" (seaweed biorefinery), trong đó rong mơ được khai thác đồng thời cho thực phẩm, dược phẩm, thức ăn chăn nuôi, phân bón và nhiên liệu sinh học. Đây là cách tiếp cận giúp bảo đảm hiệu quả kinh tế và tính bền vững lâu dài.
Hướng tới tương lai năng lượng xanh từ biển
Trong chiến lược phát triển kinh tế biển bền vững và cam kết đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, rong mơ có thể trở thành một mắt xích quan trọng của ngành công nghiệp sinh học biển Việt Nam.
Từ một nguồn tài nguyên tự nhiên chủ yếu được khai thác cho các mục đích truyền thống, rong mơ đang mở ra triển vọng trở thành nguyên liệu sản xuất nhiên liệu sinh học, góp phần tạo thêm giá trị cho ngành thủy sản, thúc đẩy tăng trưởng xanh và hỗ trợ quá trình chuyển đổi năng lượng quốc gia.
Con đường thương mại hóa xăng sinh học từ rong mơ vẫn còn nhiều thách thức, nhưng tiềm năng mà nguồn tài nguyên biển này mang lại là rất đáng để đầu tư nghiên cứu và phát triển trong những năm tới.
Xăng sinh học từ rong mơ đưa thuỷ sản Việt vươn tầm
Nếu con tôm đã đưa thủy sản Việt Nam trở thành một cường quốc xuất khẩu thực phẩm, con nghêu đưa thương hiệu thuỷ sản Việt định vị trên bản đồ thuỷ sản toàn cầu, thì rong mơ và các nguồn sinh khối biển có thể mở ra chương mới cho ngành thủy sản trong kỷ nguyên kinh tế xanh. Không chỉ tạo ra thực phẩm, ngành thủy sản tương lai còn có thể cung cấp dược phẩm, vật liệu sinh học và nhiên liệu tái tạo, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phát thải carbon và nâng cao vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị kinh tế biển toàn cầu.”